Adrijana Velija

Mos u bëj poet nëse s’mund të lindësh Me secilën varg, të lindësh në secilën fjalë

Mos u bëj poet nëse s’mund të vdesësh Për secilin varg, të vdesësh për secilën fjalë

Kështu thoshte poeti ynë i madh Azem Shkreli. Por, c’do të thotë të qenit poete për Vjollcë Berishën. “Është një dhuratë që ia bën perëndia dikujt, një ngujim i përjetshëm në ndjeshmëri, por edhe një kënaqësi e patreguar që vjen me atë që quhet “casti i krijimit”.

Por, kush është Vjollcë Berisha? Eshtë lindur ne Prishtine, me 15 gusht 1983. Qyteti i saj I lindjes fatkeqesisht eshte nga qytetet qe kane me shume nostalgji dhe mall mbi vete. Te tilla qytete ka pak ne bote. Thot keshtu sepse per fatin e keq te tij dhe te atyre qe e duan ate, ka pasur shume shperngulje, shume deshira per kthim e shume mall. Per shkak te tragjedise me te madhe te histrorise se re te Europes qe quhet Kosove, Prishtina, qyteti isaj femijerise u be nje objekt malli e nostalgjie. Nje nga ata qe paten fatin e rende te largohen nga ai qytet ishte edhe ajo. Tani jeton ne Tetove dhe eshte e cuditshme se ketu ajo takon qindra njerez qe kane mall dhe nostalgji per qytetin e saj lindjes. Ata kane kryer studimet atje dhe vazhdojne ta kene dobesi ate vend. Ka shume vite qe jeton ne Tetove. Ketu mbaroi gjimnazin, studimet,pjesen e mbetur te shkollimit.Është shume e lidhur me kete qytet, te cilin e konsideron si trurin e shqiptareve te Maqedonise. Ka studiuar per gjuhe dhe letersi shqipe ne Universitetin Shteteror te Tetoves.Ne vitin 2007 u zgjodh asistente ne katedren ku i mbaroi studimet. Ne vitin 2010 magjistroi ne fushen e letersise, perkatesisht per poezine e Ismail Kadarese. Tani po i ndjek studimet e doktorates ne Universitetin e Tiranes. Ka dy pasione te medha: poezine dhe muziken.

C’do të thotë për ju të qenit poete (artiste)? Të qenit poete natyrisht nuk është një damgë, po s’është as yll në ballë për t’u lëvduar. Është një mënyrë për të realizuar veten, një aftësi për t’u vënë një emër ndjenjave më të thella, të cilat njerëzit e zakonshëm kanë vështirësi t’i shprehin. Është një dhuratë që ia bën perëndia dikujt, një ngujim i përjetshëm në ndjeshmëri, por edhe një kënaqësi e patreguar që vjen me atë që quhet “casti i krijimit”. E tërë kjo dhuratë, e tërë kjo ekstazë, sigurisht që kërkon një shpagim, një sakrificë. Shpërfillja është monedha me të cilën jo rrallë poeti e paguan dhuratën që cuditërisht i është dhënë atij. Poeti jo rrallë, e sidomos në shoqërinë tonë, është një albatros bodlerian në kuvertë, i ekspozuar ndaj talljeve, nëncmimit... Megjithatë, ai e di thellësisht se kënga (poezia) janë gjithcka që i duhet për të fituar qetësinë dhe për ta rrezatuar tërë atë dashuri të madhe që i vlon përbrenda. Ai e di, madje është i sigurt, se bota i përket atij, sepse, sic do të thoshte krijuesi e mendimtari i njohur i viteve ’30, Ismet Toto, bota nuk është e atyre që ngrohen, bota është e atyre që digjen.

Kur keni filluar ta zbuloni këtë pasion të fshehtë? Mua më duket se me këtë pasion kam jetuar gjithmonë, kam qenë rob i tij qëkur di për veten. Mbaj mend përpjekjet e mia për të rendur pas rimave e vargjeve qëkur kam qenë një shkollare e vogël. Ato rima naive e qesharake foljore më robëruan përjetë. Tani, pas kaq vitesh, kur i lidh gjërat e vogla, shoh se sa i vjetër dhe i fuqishëm ka qenë ky pasion në mua. Bie fjala, që në ditët e para të shkollës, ndërkohë që shoqet e mia mësonin mësimet e para, unë e kisha kaluar në tërësi, edhe atë dy-tri herë, librin e leximit. Deri në fund të vitit e mësoja përmendësh pothuajse cdo tregim e cdo vjershë të tij. Më vonë, në klasat më të larta, kur të gjitha librat e lëndëve të ndryshme të shkollës i merrja të përdoruara nga ndonjë nxënës i një gjenerate më të rritur, vetëm librin e gjuhës shqipe e doja të ri nga libraria dhe tregoja një kujdes të jashtëzakonshëm ndaj tij. Një nxitje tjeter natyrisht ishin lektyrat shkollore dhe ata libra të bukur që m’i bënin dhuratë prindërit e që kishin në vete histori nga më të bukurat, të cilat më pastaj unë i shkruaja e i rishkruaja në kokën timë për javë të tëra. Sa herë që i mendoj këto, gjëra shoh se sa herët, sa thellë dhe sa padiktueshëm është futur letërsia në jetën time të vockël

Ju jeni edhe ligjëruese në USHT dhe të qenit pedagog nuk është vetëm profesion, por edhe mision. E doni këtë punë që e bëni? Pajtohem plotësisht me konstatimin tuaj se të qenit pedagog është para së gjithash një mision. Një mësues (mendoj se ky emër u shkon të gjithë mësimdhënësve, pa marrë parasysh se ku japin mësim) është përgjegjës për atë që do të jetë nxënësi i tij nesër. Në sytë e cilitdo nxënës pedagogu duhet ta shohë ardhmërinë, ta shohë kombin e vet dhe të bëjë sa më shumë për të. Unë për vete jam e dashuruar në punën që bëj. Është profesioni më fisnik që kam mundur të zgjedh. I dua studentët e mi dhe bëj gjithcka që mundem për të ngjallur dashurinë e tyre për profsionin, për letërsinë, pasi jam e bindur se kjo dashuri është garancë se ata do të jenë më të mirët në fushën e tyre. Dua të binden se i janë përkushtuar një profesioni që i do tërësisht për vete dhe se ajo që duhet ta synojnë nuk duhet të jetë diploma e varur në mur, por krenaria e të qenit mjeshtër të punës së tyre.

Nëse ndonjëherë në jetë do të duhej të zgjidhnit midis të qenit ligjëruese dhe poete, ju për cilën do të përcaktoheshit? Është nga pyetjet më të vështira që më është bërë ndonjëherë. Nuk e kam menduar kurrë, por edhe tani që po e mendoj më duket si ato pyetjet e shpeshta që na bëheshin në fëmijëri: “Cilin do më shumë, mamin a babin?” Ne nuk kishim kurre pergjigje. E shumta skuqeshim, sepse s’kishim ndermend t’i matnim këto dashuri. Nuk di c’të them! Mbase s’mund të ekzistoja pa shkruar një varg në ndonjë cast kur të ndjeja si po më gufon shpirti!

C’do t’u thoshit për fund studentëve dhe lexuesve tuaj? Do t’u thosha se i dua shumë. Lexuesit, për të cilët kurrë s’do ta di në janë, në kanë lindur, sa janë në numër dhe c’ju komunikoj me vargjet e mia, i dua po aq sa studentët, pasi edhe atyre u lë pothuajse përditë dicka nga mendimet dhe ndjenjat e mia. Nëse do t’më kërkohej një porosi, do t’i kisha lutur që sa më shpesh ta bëjnë atë udhëtimin më të mrekullueshëm në botë: rrugëtimin drejt vetes për të parë se kush janë në të vërtetë dhe për të riparuar gjithcka që i pengon të jenë të përkryer.

Enisa Bajrami

The heavy snow did not stop the Slovenian Deputy at the European Parliament in Brussels, TanjaFajon to visit Tetova. Her visit wasn’t for pleasure of course, who would travel for pleasure to Macedonia at this period of time when snow has almost covered our houses. According to the metrology, or snow data statistic, in some places of Macedonia the snow has reached around 1.3 mm. Yes, wow! But again yet, skill lovers are more than welcome to visit one of the many ski-centers in Macedonia such as “Kodra e Diellit” (Mkd. PopovaShapka) or Mavorovo Mountain. TanjFajon was part of the conference “Visa Liberalization in the Balkan region” organized by the Student Union of South East European University in Tetova with media support of shqipmedia.com. The event was host at the SEEU facilities in the presence of the diplomatic chore in Macedonia such as the Ambassador of Albania Mr. ArbenCejku, Ambassador of Kosova Mr. SkenderDurmishi, Ambassador of Slovenia Mr. AlenBergant. Media representatives were all presents, as well as Skopje.Cafebabel. The event lasted about an hour with Tanjas speech and questions from the participants. After the conference, Ms.Fajon with her team, headed to the Municipality of Tetovo where she was proclaimed Honorary Citizen from the Mayer of Tetova. The event was organized perfectly, as you can see at the pictures below, which are copy-right of the news portal shqipmedia.com TanjaFajon is born in Lubjana, Slovenia. She is a Euro-Deputy since 2007 representing the EU citizens in Brussels and Strasbourg. Ms.Fajon is a very dear figure among the Albanian community in Albania, Kosova or Macedonia since she is very well-known for her persistent lobbing at the EP to secure the Albanian citizen to move freely without visa regime within the EU countries. For her hard working efforts for the Albanian community, Ms.Fajon was proclaimed honorary citizen in Tirana and now Tetova. I am delighted to bring you some pictures from both events.

Elida Lyd Zylbeari

Bie borë në Maqedoni. Shtëpitë, rrugët dhe jeta janë mbuluar me ata fjolla të vockla të ftohta të natyrës. Në shikim të parë e gjithë kjo të duket e dashur, duke pasur parasysh të qeshurat e fëmijëve duke luajtur me topa bore si dhe nga fakti që bora ka mbuluar tërë papërsosshmërinë e jetës urbane.

Nga ana tjetër, ky idil i bardhë ka krijuar një rrëmujë aq të madhe në qarkullimin rrugor në qytetet tona sa që vetëm Perëndia vetë mund ta rregullojë atë. Në tërë Shkupin jam duke parë vozitës të acaruar dhe këmbësorë të hutuar. Me sa duket Nëna Natyrë është duke luajtur komedi me ne njerëzit e thjeshtë. Dhe shërbimet që pastrojnë rrugët, oh, ata nuk janë dembelë, joo, por vetëm se bora është më ambicioze se ata.

Por prapëseprapë, nuk mund të jetë dhe aq keq. Vërtetë? Edhe pse më shkoi tërë jeta për të arritur deri te kafeneja ime e preferuar në Tetovë, e pash prefektin të shoqëruar me disa qytetarë të zellshëm të cilët pastronin rrugët e qytetit. Wow, dua të shoh më shumë aktivitete të tilla.

Le të na mësojë Nëna Natyrë një mësim, vë bast se të gjithë do të ishim pajtuar me thënien se të bashkuar jemi më të fuqishëm. Çfarë dua të them është se, njerëz ndërpriteni këtë urrejtje groteske mes etnive, bashkohuni, njëjtë sikur fjollat kokëfortë i pushtuan qytetet tona së bashku në një frymë, ejani të pushtojmë vetëdijen tonë dhe të fillojmë të punojmë për gjërat e duhura. Cilat janë ato? E pra, për këtë, të dashur do të duhet të vendosi vetë, vetëm hapeni mendjen! Dhe po, kënaquni me pajmet

Fotografitë janë të huazuara

Liridona Vejseli

Për shumicën nga ne, ushqimi tradicional zë vend të posaçëm në tryezën e bukës. T’i shijojmë disa nga ato na sjellë kënaqësi. Veçanërisht në Maqedoni për më mëngjes më shijshëm se gjithçka gjatë kohës së dimrit na shijon “Ajvari”. Ushqim ky, që për tu përgatitur nuk i duhen disa sekonda, e as disa minuta , siç mund t’ju shkojë në mend. Këtë ushqim të duhen plot 10 orë që ta përfundosh. Përgatitet gjatë kohës së vjeshtës, në atë kohë ku kultivuesit e domateve dhe specave kanë përfunduar me mbledhjen e tyre . I përbërë kryesit nga speca të kuq zile, domate dhe sipas dëshirës i shtohen edhe speca djegës duke i dhënë Ajvarit një shije të ëmbël. Ushqim ky që ishte tradicional në të gjithë Jugosllvanë pas Luftës së Dytë Botërore, ku jo më pak edhe në ditët e sotme është mjaft popullorë në të gjithë Ballkanin. Mëngjesi shpesh herë shoqërohet edhe me “Gjizë”, e cila prodhohet nga efektet e lëngshme anësore gjatë prodhimit të djathit. Me përbërës të proteinave dhe mineraleve Gjiza çmohet shumë edhe si energji dhënëse. Pasi ta keni shijuar do të ndjeni shijen e një ushqimi të freskët, duke i shtuar edhe pake kripë shija e mirë mbase do të dyfishohet. Shpesh mund ta kombinosh duke e gatuar Gjizën së bashku me speca ose vezë . “Grosha” ose Fasule e quajtur ndryshe është një gjellë tipike për vendin tonë. Ajo është shumë e thjesht për tu gatuar mirëpo në të njëjtën kohë mund të jetë dhe e komplikuar, pse them kështu është fakti se kjo gjellë përbëhet nga një sasi fasule, uji dhe vaji, të cilat i len që të ziejnë për disa orë të tëra , kjo është Grosha e thjeshtë. Mirëpo jo gjithkush e përgatit në të njëjtën mënyrë të tjerët e “komplikojnë” ca, duke i shtuar kësaj gjelle tradicionale ca aroma moderne. Gjatë zierjes i shtojnë perime të përziera , proshutë , lëng domatesh, spinaq, qepë, hudhra aroma nga më të ndryshmet dhe cmos tjetër , por këtë e përzgjedh shija yte. Një nga ushqimet tradicionale që ka nam më së shumti është “Flia” ose Merende siç quhet në disa zona t’ndryshme të vendit. Edhe pse pak vështirë përgatitet sepse piqet secila shtresë veç e veç, përsëri kurrë nuk ngurojnë që ky ushqim të mungojë përgjithmonë në tryezën e bukës. Për ta përgatitur të duhen dy enë, ku tek njëra shton ujë dhe miell, ndërsa tek tjetra shton vajin së bashku me 8 vezë dhe kos. Që të piqet secila shtresë veç e veç duhet të përdorësh saçin ( pjesë metali që nxehet në zjarr) dhe më pastaj e shton mbi tepsinë ku ke lyer shtresën , kjo kështu vazhdon gjer sa të mbushet tepsia gati 2 orë të tëra. Vërtetë lodhje do të thoni , por ju premtoj që shijen e saj ne nuk e zëvendësojmë me tjetër.

Elida Lyd Zylbeari

One fabulous not so cold morning, rushing my way at work, like always trying not to be late, I almost bumped my head on something big and white, almost in the middle of Skopje square. I stopped and looked up, that giant thing, was a man standing proudly in his chair, white as pizza dough. “Tsar Samuel”, ruler in the Medieval Balkans and the modern Macedonia, were some of the words I remember about the guy that now occupies my road to work and other pedestrians’ normal walk through the square. But hey, it’s not only him, the whole square is covered in objects, historic and “very very important” heroes like Alexander the Great for example. Actually Government calls him “The riding warrior “for reasons that I will explain some other time. The occupation (unfortunately it’s not the Wall Street initiative) is called Project “Skopje 2014” and contains much controversy as Lady Gaga and her weird life. It contains building of monuments and some administrative buildings in baroque style. The Government is funding the project with citizens’ money of course. They say their goal is to give Skopje a face lift, make it a metropolis city that should have always been, to return its lost history.. and some other wet dreams. According to New York Times, the center of the capital is a bizarre jumble of historically and aesthetically dissonant statuary! “On a short walk, visitors will see a 29-meter, or 95-foot, bronze Alexander the Great, along with statues of Justinian, Mother Teresa, the ninth-century Orthodox Christian saints Cyril and Methodius, and a 22-meter-high triumphal arch, among others” writes the NYT journalist. So you can imagine now, or If you u cant, try bumping on Alexander, he is bigger and has water and lions around. When the visualized idea of the project first became public, citizens had huge bad reaction on it, calling it ridiculous, offensive, unnecessary, highly expensive and (opposition deputies) Governments’ personal money laundry machine project. “Don’t rape our city” protested “Prva Arhi brigada” an informal group of students of architecture and young architects from Skopje, Macedonia. While Albanians, who are the second biggest community in Macedonia protested loudly about missing statues of Albanian culture or any other culture except Macedonian. They say “Macedonia is multicultural country, while the PM Nikola Gruevski with Skopje 2014 is trying to show the opposite”. Also, the Albanian parties expressed concerns that “the antiquization” of Macedonia’s identity is alienating Macedonia’s friends in the E.U, meaning that this hate-or-love-it project has worsted the name dispute that Macedonia has with Greece, (on that some other time).